Kuşadası, bugün her ne kadar kitlesel turizm, hızlı yapılaşma ve betonlaşmanın yarattığı baskıları yoğun biçimde hissediyor olsa da, kültürel mirasın korunması konusunda önemli bir birikime ve çabaya sahiptir.
 

1960’lı yıllarda Kervansaray gerçekleştirilen kapsamlı restorasyon çalışması, 1980’lerde Kent-Koop, Kuşadası beleldiyesi ve ODTÜ işbirliğinde tarihî çevrede kooperatifçilik yaklaşımıyla yürütülen çalışmalar, 2000’li yıllardan itibaren Kuşadası Belediyesi öncülüğünde katılımcı yöntemlerle geliştirilen sokak sağlıklaştırma projeleri ve tek yapı restorasyonları; son yıllarda ise Kuşadası Eğitim ve Geliştirme Vakfı önderliğinde Hatırlayan Mahalle gibi yerel belleği odağına alan çalışmalar… Tüm bunlar, kentin koruma serüveninin önemli eşikleridir. Bu birikim, aynı zamanda Tarihi Kentler Birliği tarafından verilen ödüllerle de görünür kılınmıştır.
 

Ancak koruma hiçbir zaman tek bir kişi, kurum ya da kuruluşun üstlenebileceği bir süreç değildir—ve olmamıştır da. Çünkü kültürel miras, insanlığın ortak değeridir. Bu nedenle koruma, çok paydaşlı, çok katmanlı ve birlikte üretilen bir süreçtir.

Biz de bu çok paydaşlı yapıyı belgeselimizde görünür kılmaya çalıştık.
 

Kuşadası’nın tarihine tanıklık etmiş evlerin koruma hikâyelerini ele aldık. Bazı hikâyeler umut vericiydi, bazıları ise hâlâ yazılmayı bekliyordu.

Çünkü gördük ki; koruma yalnızca duvarlarda değildir. Koruma, duvarların dışındadır. İnsanlardadır, yaşayanlarda, anılarda, üretimlerde, projelerde, kurul süreçlerinde ve gündelik hayatın içinde var olur.
 

Bu nedenle “Duvarların Dışında” belgeselimizle; yalnızca yapıları değil, o yapıların çevresinde şekillenen yaşamı, ilişkileri ve mücadeleleri anlatmaya çalıştık.

Bu çalışmanın ortaya çıkmasında emeği geçen tüm kurumlara, uzmanlara, yerel paydaşlara ve hikâyelerini bizimle paylaşan Kuşadalılara içtenlikle teşekkür ederiz.

 

Süleyman Burçak Çıkıkçı 

Y. Mimar/Koruma Uzmanı